OMÜ Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Araştırma ve Uygulama Merkezi tarafından düzenlenen
“Tarihsel Süreçte Cumhuriyet ve Kazanımları” başlıklı konferansta konuşma yapan Merkez Müdürü Dr.
Öğr. Üyesi Nazlı Murzioğlu, 29 Ekim’in bağımsızlık iradesini ve ortak geleceğe duyulan inancı
simgeleyen özel bir tarih olduğunu belirtti.
Açılış Konuşmasında Murzioğlu, “Üniversiteler ve akademik kurumlar olarak görevimiz, tarihsel
mirasımızı bilimsel bir anlayışla ele almak, sorgulamak ve gelecek kuşaklara aktarmaktır.
Cumhuriyet, geçmişten devraldığımız bir miras olduğu kadar geleceğe karşı taşıdığımız büyük bir
sorumluluktur.” ifadelerini kullandı.
Cumhuriyet’e giden tarihsel süreç anlatıldı
Konferansta konuşma yapan OMÜ Eğitim Fakültesi Temel Eğitim Bölümü Sosyal Bilgiler Eğitimi Ana
Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Serpil Sürmeli, Mondros Mütarekesi sonrasında başlayan işgal
sürecinde Türk milletinin hukuk zemininde örgütlenmeye başladığını belirterek, Müdâfaa-i Hukuk
cemiyetlerinin kuruluşuna ve Paris Barış Konferansı’nda yürütülen girişimlere değindi. İzmir’in 15
Mayıs 1919’da işgal edilmesinin bağımsızlık mücadelesinde önemli bir dönüm noktası olduğunu ifade
eden Sürmeli, İzmir’in kurtuluşunun Anadolu’nun kurtuluşuyla bütünleştiğini vurguladı.
Mustafa Kemal Paşa’nın Samsun’a çıkışının ardından başlayan örgütlenme sürecini Amasya Genelgesi,
Erzurum Kongresi ve Sivas Kongresi üzerinden değerlendiren Prof. Dr. Sürmeli, millî iradenin
bağımsızlık mücadelesindeki belirleyici rolüne dikkat çekti. Amasya Genelgesi’nde yer alan “Yurdun
bütünlüğünü ve milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.” kararının
Millî Mücadele’nin temel yaklaşımını ortaya koyduğunu belirten Sürmeli, kongreler sürecinde millî
iradenin güçlendiğini ifade etti.
Millî Egemenlikten Cumhuriyet’in ilanına
Misâk-ı Millî’nin kabulü, İstanbul’un işgali ve Türkiye Büyük Millet Meclisinin (TBMM) 23 Nisan
1920’de açılması süreçlerini de anlatan Prof. Dr. Sürmeli, TBMM’nin millî egemenlik anlayışının
hayata geçirilmesindeki önemini vurguladı. Millî Mücadele’nin askerî ve diplomatik aşamalarının
ardından imzalanan Lozan Antlaşması’nın Türkiye’nin bağımsızlığının uluslararası alanda kabul
edilmesi bakımından taşıdığı öneme değindi.
Cumhuriyet’in ilanına giden süreçte basının rolünü de ele alan Sürmeli, Mustafa Kemal Paşa’nın 22
Eylül 1923’te Avusturyalı gazeteci Hans Lazar’a verdiği röportajda “cumhuriyet” kelimesini
kullanmasına ilişkin gelişmeleri aktardı. İkdam gazetesi muhabiri Meczî Sadrettin Sayman’ın söz
konusu gelişmeleri 23 Eylül’de yayımlamasının basın tarihi açısından dikkat çekici bir örnek
olduğunu belirtti.
Cumhuriyet’in 29 Ekim 1923’te ilan edilmesi ve Mustafa Kemal Atatürk’ün aynı gün Cumhurbaşkanı
seçilmesiyle yeni yönetim biçiminin resmiyet kazandığını ifade eden Prof. Dr. Sürmeli,
Cumhuriyet’in millet iradesine dayanan bir yönetim anlayışını temsil ettiğini vurguladı.
Program, Prof. Dr. Serpil Sürmeli’ye teşekkür belgesi takdim edilmesi ve hatıra fotoğrafı
çekiminin ardından sona erdi.
